وروستي

فواید و ضرورت فعالیت جمعی(بخش اول)

فرزان

نویسنده : سید محمد نوح

برگردان به فارسی: فرزان خاموشی

خداوند متعال تمام بشریت را در این دنیا به وجود آورد تا بندگانی فرمانبر و جانشین و خلیفه ای بر روی زمین باشند و به آبادانی و عمران آن بپردازند و یا از نعمت ها و منافع آن استفاده نمایند به شرطی که تقوای الهی را رعایت نمایند.

خداوند متعال می فرماید:  وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ((جن وانس را نیافریدم جز برای اینکه مرا بپرستند)) ذاریات آیه ۵۶

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً  ((وچون پروردگار تو به فرشتگان گفت :من در زمین جانشینی خواهم گماشت )) بقره آیه ۳۰

هُوَ أَنشَأَكُم مِّنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُّجِيبٌ ((او شما را از زمین پدید آورد و در آن شما را استقرار داد.پس از او آمرزش بخواهید ،آنگاه به درگاه او توبه کنید، که پروردگارم نزدیک و اجابت کننده است )) هود آیه۶۱

يَا عِبَادِ فَاتَّقُونِ  ((ای بندگان من ، از من بترسید )) زمر آیه ۱۶

خداوند متعال امت اسلامی را به وجود آورد تا شاهد و گواهی برای بشریت باشند، اسلام در میان آنان برپا شود و بشریت را به آن فرا خوانند تا اینکه خودشان دین اسلام را برگزینند ، و یا  اینکه حداقل اسلام راه حق را باز می گشاید تا هیچ بهانه و فتنه ای برای پذیرش آن نباشد و دین فقط از آن خداوند متعال است.

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِّتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا  ((وبدین گونه شما را امتی میانه قرار دادیم ، تا بر مردم گواه باشید، و پیامبر بر شما گواه باشد.)) بقره آیه ۱۴۳    مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِن قَبْلُ وَفِي هَٰذَا لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ   (( آیین پدرتان ابراهیم نیز چنین بوده است او بود که قبلا شما را مسلمان نامید ، و در این قرآن نیز همین مطلب آمده است تا این پیامبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشید ))  حج آیه ۷۸

كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ  ((شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدیدار شده اید : به کار پسندیده فرمان می دهید، و از کار ناپسند باز می دارید)) آل عمران آیه ۱۱۰

بدون شک برعهده گرفتن مسئولیت تمام بشریت ، به خصوص مسئولیت مسلمانان بسیار دشوار و سخت است. یک فرد به تنهایی نمی تواند این مسولیت را برعهده بگیرد بلکه برای پذیرش آن به یک تلاش دست جمعی نیاز است. باید که امام و پیشوایی حکیم براساس دستورالعملی صحیح، این جمع را فرماندهی نماید که در فقه اسلامی آن را جماعت می نامند. عمر رضی الله عنه می فرماید : (( اسلام با جماعت و جماعت با امام و امام با بیعت نمودن با او و بیعت با پیروی و اطاعت کامل می شود )).

مقاله پیش رو  به جمع بودن و دوری از تفرقه حتی به اندازه یک بند انگشت اشاره دارد و به آن تشویق می کند.

در ادامه به فضیلت جماعت و جمع بودن و همچنین به عواقب ترک آن ، اشاره کرده ایم. زندگی آسوده و راحت از فضایل جماعت است و گرفتاری و عذاب در دنیا و آخرت از عواقب ترک آن ، به عبارت دیگر وجود جماعت سبب رحمت و عدم آن سبب عذاب و هلاکت است .

برای اینکه موضوع سخن ما  برای خوانندگان گرامی آشکارتر شود ، این موضوع را از جنبه های مختلف بررسی می کنیم :

مطلب اول: بیان علت های این مقوله که وجود جماعت سبب رحمت و نبود آن سبب عذاب است .

مطلب دوم: تشویق بر وجود جماعت با استناد به قرآن و سنت.

مطلب سوم : بیان گوشه هایی از زندگی و گفتار سلف صالح درباره وجود جماعت و دوری نمودن از تفرقه و اختلاف.

مطلب چهارم: بیان اسباب و انگیزهای وجود جماعت و دوری کردن از تفرقه و اختلاف.

مطلب اول: بیان علتهایی که وجود جماعت سبب رحمت و نبود آن سبب عذاب است .

به دلایل زیر  وجود جماعت سبب رحمت و تفرقه سبب عذاب است ، این دلایل بسیار زیاد است که به بعضی از آنها اشاره می کنیم .

۱ – جماعت به فرد مسلمان کمک می کند تا ویژگی های شخصیتی خود را پیدا کند و اینکه این ویژگی ها دارای چه خاصیت هایی هستند ، ضعیف است یا قوی ، کامل است یا ناقص : 

بدین گونه که فرد مسلمان هنگامی که به منهج خدا پایند باشد ، به آسانی می تواند از تمام نقصهایی که دارد رهایی یابد و بر تمامی موفقیتهای خود که با راهنمایی جماعت کسب نموده ، محافظت کند و به رشد و شکوفاهی آن دست زند ، در این صورت این فرد توانسته با این کار رضایت خدا را جلب نماید و در واقع رضایت خدا همان رحمت است . در حالی که تفرقه سبب می شود فرد مسلمان به عیب ها و نقص های خود پی نبرد و پیوسته با آن زندگی می کند که به این صورت خود را در معرض خشم و عذاب الهی قرار می دهد و خشم وغضب الهی همان عذاب است. با توجه به این روایت این مطلب برای خوانندگان آشکار می گردد.

معرور بن سوید فرمودند : ابوذر را در شهر ربذه ملاقات کردم درحالی که عبایی برتن داشت و غلامش نیز همانند او عبایی پوشیده بود ، (از این کارش تعجب کردم) و علت این کار را از او پرسیدم ابوذر فرمود : با مردی درگیر شدم و او را به خاطر مادرش سرزنش کردم ( پس از اینکه خبر به رسول خدا صلی الله علیه وسلم رسید) به من فرمود : ای ابوذر به خاطر مادرش او را سرزنش کردی به راستی همچنان در تو خصلت جاهلی باقی مانده ، همانا بردگان ، برادرانتان هستند که خدا مسئولیت آنان را برعهده شما قرار داد است . پس اگر کسی از شما مسئولیت برادرش را برعهده دارد از آن غذایی که خود مصرف می کند به او نیز همان را بدهد و از آن لباسی که می پوشد به او نیز همان را بپوشاند و آنان را به کارهای سخت و طاقت فرسا مجبور نکند و اگر آنان را مجبور نمود در این کار آنان را یاری رساند.

کسی که با دقت به این حدیث توجه نماید به فضیلت جماعت و خطرات تفرقه و اختلاف پی خواهد برد. رسول خدا صلی الله علیه وسلم امام آنان بود،  لذا عیبی که ابوذر دچار آن بود را ، به او گوشزد نمود و او به راحتی توانست این عیب را از خود دور کند و اینگونه رحمت الهی شامل حال او شد. اگر ابوذر به تنهایی زندگی می کرد و با جماعت همراه نبود ، هیچ گاه نمی توانست به عیب خود پی ببرد و آنرا از خودش دور نماید و در طول زندگی باید با این عیب همراه می شد و در عذاب زندگی می کرد و با این حالت دنیا را ترک می نمود.

و رسول خدا صلی الله علیه وسلم نیز به این نکته توجه داشته و فرمودند : ((مؤمن آینه مومن است . مؤمن برادر مؤمن است چرا که در مشکلات از او حمایت و از گم شده اش حفاظت می کند .))

۲- جماعت به فرد مسلمان کمک می کند تا بتواند خود را اصلاح نماید چه بسا در شخصیت این فرد عیب و نقصی وجود دارد:

ممکن است فرد مسلمان بتواند بعضی از نقصهای خود را خودش یا به کمک جماعت شناسایی و کشف کند اما به علت نبودن اراده ای محکم و قوی فرد قادر نیست به تنهایی این نقص ها را اصلاح کند و اینجاست که جماعت وارد عرصه اصلاح فرد می شود ، که برای اصلاح آن از روشهای مختلفی استفاده می کند. روشهایی مانند : نشان دادن عمل درست مقابل فرد خاطی با استفاده از الگویی مناسب تا فرد خاطی از او پیروی کند و عمل نادرست را ترک نماید و همچنین روشهایی مانند : سرزنش کردن و نصیحت کردن و یا توبیخ کردن و گاهی اوقات تا یک زمان معین با او قطع رابطه نمودن و روشهای دیگری که جماعت برای اصلاح نمودن فرد خاطی از آنها استفاده می کند و تمام سعی و تلاش خود را بکار می برد تا اینکه این فرد به جایی برسد که شایسته یک فرد مسلمان است ، و به درجه ای برسد که رضایت و خشنودی خداوند متعال در آن باشد ،

و چه فضیلتی بزرگتر از اینکه فرد بتواند رضایت خداوند را به دست بیاورد ؛ در حالی که همراه نبودن با جماعت سبب می شود فرد مسلمان از این فضیلت محروم شود و خود را در معرض خشم الهی قرار دهد و چه عذابی دردناکتر از این که فرد مسلمان در معرض خشم الهی قرار گیرد.

با توجه به احادیث زیر این مطلب برای خوانندگان آشکارتر می شود  :

ابی جحیفه رضی الله عنه فرموده اند: پیامبر صلی الله علیه وسلم بین سلمان و ابودرداء (رضی الله عنهما ) برادری برقرار نمودند، روزی سلمان به دیدار و ملاقات ابودرداء رفت و دید که ام درداء (خانم ابودرداء) لباسی بر تن دارد که علاقه شوهر را خیلی جلب نمی کند به او  گفت :  تو را چه شده است؟ ام درداء گفت: برادرت ابودرداء نیاز به دنیا ندارد ، ابودرداء آمد و برای سلمان غذا آماده نمود و به او گفت: که بخور من روزه ام، (سلمان) گفت: تا تو نخوری نخواهم خورد، و چون شب فرا رسید ابودرداء خواست برای نماز شب بلند شود (سلمان) به اوگفت : بخواب ، و او خوابید و باز دوباره خواست بلند شود (سلمان) به اوگفت بخواب و او خوابید ، و چون آخر شب شد سلمان (به ابو درداء) گفت : حالا بلند شو ، لذا هر دو (سلمان و ابودرداء) بلند شدند و نماز شب خواندند سپس سلمان به (ابودرداء) گفت: همانا پروردگارت بر تو حقی دارد و قطعا جسمت بر تو حقی دارد و خانواده ات بر تو حقی دارد ، پس حق هر صاحب حقی را به او بده و اداء نما ، ابودرداء به نزد پیامبر صلی الله علیه وسلم آمده و این جریان را برای ایشان بیان نمودند ، پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: سلمان راست گفته است .

از عبدالله بن عمرو بن العاص رضی الله عنهما روایت است که روزها روزه می گرفت و شب ها ، نماز شب می خواند و حقوق خانواده اش را اداء نمی کرد. پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند : آیا این خبری که به من رسیده درست است ؟  گفتم: بله ای رسول خدا سپس پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: این کار را انجام نده بلکه هم روزه بگیر و هم افطار کن و شب ها هم بخواب و هم عبادت کن ، همانا چشمت بر تو حقی دارد و همانا جسمت بر تو حقی دارد و قطعا همسرت بر تو حقی دارد و یقینا مهمانت بر تو حقی دارد و همانا دوستت بر تو حقی دارد ، و کافی است سه روز در هر ماه روزه بگیری ، چرا که هر نیکی معادل ده نیکی پاداش دارد لذا اجر این سه روز برابر با تمام سال است .

عبدالله بن عباس رضی الله عنهما فرمودند : در حالی که پیامبر صلی الله علیه وسلم سخنرانی می نمودند ناگهان مردی را دیدند که ایستاده است، (صحابه) گفتند: این ابواسرائیل است نذر نموده که جلوی آفتاب ایستاده و ننشیند و در سایه هم نرود و با کسی سخن نیز نگوید و روزه بگیرد؛ پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند : به او دستور دهید  که سخن بگوید و به سایه برود و بنشیند ولی روزه اش را تکمیل کند و به اتمام برساند .

پیامبر صلی الله علیه وسلم به این مطلب در حدیث ((مؤمن آیینه مؤمن است)) اشاره نموده است که در نهایت این حدیث آمده (( اگر برادرش عیبی داشت آن را اصلاح نماید )) و در حدیث دیگر این گونه بیان شده (( اگر خداوند متعال بخواهد به امام و پیشوایی نیکی رساند ، وزیر درستکاری را به خدمت او در می آورد که اگر امام موضوع مهمی را فراموش کرد به او یادآور شود و اگر مطلبی را بیان کرد برای محقق ساختن آن به او کمک نماید. و اگرچه خداوند متعال خواهان نیکی رساندن به امام و پیشوا نباشد ، وزیر نالایقی را به خدمت او در می آورد که چنانچه امام موضوع مهمی را فراموش کند به او یادآور نشود و اگر مطلبی را بیان کرد به او یاری نرساند ))

۳- جماعت از سایر توانایی های فرد مسلمان و از تمام ویژگیهای اواستفاده می کند ،  این امر سبب می شود شخصیت فرد مسلمان تکامل یابد. همچنین جماعت برای تمامی اوقات فراغتی که ممکن است شیاطین انس و جن برای گمراه کردن فرد از آن بهره ببرند ، برنامه دارد.

ساختار بدن انسان از جسم ، عقل و روح و یا به عبارتی دیگر از ماده و روح تشکیل شده است . و روح به یک دسته از غریزه هایی که مانند خطهای دقیق مقابل همدیگرند، مجهز است . هر دو غریزه که در جسم انسان کنار هم قرار دارند ، دارای میل های مختلفی اند مانند : ترس و امید ، خشنودی و ناپسندی ، واقع گرایی و خیال پردازی ، قدرت حسی و قدرت معنوی ، باور داشتن به چیزهایی که حواس آن را درک می کند و باور داشتن به چیزهای که حواس آن را درک نمی کند، علاقه مند بودن به تعهد و علاقمند بودن به کارهای داوطلبانه ، فردگرایی و همراه جماعت بودن ،مثبت گرایی و منفی گرایی و الی آخر ……

همانگونه که مشاهده نمودید تمام این غریزه ها مقابل همدیگر قرار دارند و اینها با توجه به اینکه روبروی یکدیگر قرار دارند اما به وظیفه مهم خود که همان همانگ کردن بین موجودات بشری با زندگی است ، عمل می کنند ، مانند میخ های مختلفی هستند که سرشت انسان را به همدیگر وصل و محکم می سازند و به گونه ای آن را طراحی می کنند که از تمام جوانب ، پذیرش ارتباط با دیگران را داشته باشند نه اینکه در یک سطح و مقطع منحصر شوند.

 جماعت تنها زمینه ای است که از سایر توانایی های فرد مسلمان استفاده می کند و از تمام غریزه ها به طور مساوی و یکسان و در یک زمان ، کار می گیرد . و این امر در واقع همان فضیلت و رحمت است ،  در حالی که تفرقه اینگونه نیست و سبب می شود که خیلی از توانایی های فرد از بین برود و حتی ممکن است در این میان شیاطین انس و جن از این فرصت ، برای گمراه کردن فرد استفاده کنند و این امر در واقع همان عذاب و مصیبت است .

پیامبر صلی الله علیه وسلم در حدیثی به این مطلب اشاره فرموده اند (( با جماعت همراه شوید ، زیرا شیطان با یک نفر است و از دو نفر دور است . پس هر کسی از میان شما بخواهد وارد بهشت شود ، باید از جماعت جدا نشود و همراه آن باشد.))

ادامه دارد ….

څرګندونه مو لاندې وليکئ

ستاسو برېښناليک خوندي دی.


*