وروستي

آیا در بارۀ پیامدهای خطرناک کم خونی میدانید

آیا در بارۀ پیامدهای خطرناک کم خونی میدانید

داکتر محبوب الله شفیق

عمومیات
کمخونی عبارت از حالتی است که در آن شما جهت انتقال اکسیجن کافی به انساج وجود تان، به فقدان هموگلوبین مواجه می باشید . کمخونی باعث ضعیفی و کسالت شما می شود.

کم خونی انواع زیاد دارد، هر یک عوامل جداگانه میداشته باشد. ممکن موقتی باشد و یاهم دایمی. ا کمخونی ز نگاه شدت ممکن از حالت خفیف تا شدید متغیر باشد. اگر به کمخونی تان مشکوک هستید به داکتر تان مراجعه کنید زیرا کمخونی از علایم خطر برای به وجود آمدن سایر امراض بوده می تواند.

تداوی کمخونیها از گرفتن ادویه کمخونی تا اجرای پروسیجرهای مغلق و پیشترفته متفاوت است. شما میتوانید که با خوردن غذاهای صحی ومتفاوت از وقوع کمخونی جلوگیری کنید.

اعراض کمخونی:
اعراض و علایم کمخونی به اساس سبب آن متفاوت می باشد. اعراض و علایم عمده قرار ذیل اند:
• کسالت
• ضعیفی
• جلد زرد یا خاسف
• بی نظمی ضربان قلب
• نفس تنگی
• گنگسیت و سرچرخی
• درد صدری (درد سینه)
• اطراف سرد( دست و پای سرد)
• سردردی

کمخونی در اوایل بسیار خفیف می باشد که حتی محسوس نه می شود. اما زمانیکه شدید می شود اعراض و علایم آن هم شدید می شوند.

چه زمان باید به داکتر تان مراجعه کنید؟
اگر بدون کدام علت آشکار کسالت دارید به داکتر تان مراجعه کنید. واقعات بعضی کمخونی ها مانند کمخونی فقدان آهن و کمخونی فقدان ویتامین ب 12 بسیار زیاد است.
کسالت در پهلوی کمخونی عوامل زیاد دارد، پس اگر احساس کسالت و خستگی می کنید فکر نه کنید که حتما به کمخونی مبتلا هستید. بعضی مردم زمانیکه به اهدای خون می روند برایشان گفته می شود که خون شما کم است و شما خون اهدا کرده نه میتوانید پس جهت کاهش هیموگلوبین (کمخونی) تان به داکتر تان مراجعه کنید.
اسباب کمخونی: کمخونی زمانی واقع می شود که حجرات سرخ خون شما به انداره کافی کم شده باشد. کمخونی در حالات ذیل به میان می آید:

• زمانیکه وجود شما حجرات سرخ خون را به اندازه کافی تولید کرده نه تواند
• زمانیکه خونریز باعث ضیاع بیش از حد حجرات سرخ خون شود بخصوص در صورتیکه وجود به معاوضه کردن آن زمان کافی نداشته باشد.
• زمانیکه وجود شما حجرات سرخ خون را تخریب کند.

حجرات سرخ خون چه وظیفه دارد؟
وجود شما سه نوع حجرات خون را آماده می کند- حجرات سفید جهت جنگیدن با میکروب ها، صفحات دمویه جهت عملیه تحثر خون و حجرات سرخ جهت انتقال اکسیجن به قسمت های مختلف عضویت انسان.

حجرات سرخ خون دارای هیموگلوبین می باشد- هیمو گلوبین یک پروتین غنی از آهن است که به خون رنگ سرخ را میدهد. هیموگلوبین به حجرات سرخ خون توانایی انتقال آکسیجن به تمام اعضا را میدهد و همچنان توانایی انتقال کاربندای اکساید را از انساج به ششهای که در نتیجه تنفس از وجود اخراج می شود.

اکثر حجرات ، به شمول حجرات سرخ خون به شکل منظم در مخ عظم ( مغز استخوان) تولید می شود. وجود شما جهت تولید هیموگلوبین و حجرات سرخ خون به آهن، ویتامین بی 12،فولیک اسید و سایر مواد غذایی که شما آن را در غذا میگیرید ضرورت دارد.

اسباب کمخونی:
انواع مختلف کم خونی و اسباب آن قرار ذیل اند:

کمخونی فقدان آهن: این نوع کمخونی به سطح جهان شایعترین کمخونی است. کمخونی فقدان آهن در نتیجه فقدان یا کاهش آهن در زخایر وجود به میان می آید. مخ عظم شما جهت آماده کردن هیموگلوبین به آهن ضرورت دارد. بدون موجودیت آهن وجود شما هیموگلوبین کافی را برای حجرات سرخ خون تولید کرده نه میتواند.
این نوع کمخونی در اکثر خانمهای حامله که از محتویات آهن استفاده نه میکنند واقع می شود. این نوع کمخونی همچنان از باعث ضیاع خون، مانند عادت ماهوار ثقیل، خونریزی از زخم، سرطان و استفاده زیاد از دواهای ضد درد بخصوص اسپیرین به وجود می آید.

کمخونی فقدان ویتامین بی 12:
وجود شما جهت تولید کردن حجرات سرخ سالم به شمول آهن ، به فولیک اسید و ویتامین بی 12 نیز ضرورت دارد. غذای که در آن مواد غذایی فوق الذکر و سایر مواد ضروری کم باشد باعث کاهش تولید حجرات سرخ خون می شود.
برعلاوه از این ، بعضی مردم ممکن مقدار کافی ویتامین بی 12 را اخذ کنند،اما وجود آنها توانایی پروسس آن را نمی داشته باشد. و در نتیجه آن کمخونی ازباعث فقدان ویتامین ها به میان می آید که بنام کمخونی خبیثه نیز یاد می شود.

کمخونی امراض مزمن:

امراض معین مانند سرطان، ایچ آی وی یا ایدز، روماتیزم مفصلی، امراض گرده، امراض التهابی امعا باعث محدودیت تولید حجرات سرخ خون می شود.

کمخونی اپلاستیک (اپلاستیک انیمیا): این کمخونی نادر اما تهدید کننده حیات زمانی به میان می آید که وجود شما توانایی تولید حجرات سرخ خون را نداشته باشد. اسباب این نوع کمخونی عبارت اند از انتانات، بعضی ادویه های خاص، امراض اوتو ایمیون و مواجه شدن به مواد کیمیاوِی.

کمخونی امراض مخ عظم: تعداد از امراض، مانند لوکیمیا(سرطان خون) و میالوفبروزس از طریق متضرر کردن تولید خون در مخ عظم باعث کمخونی می شود. شدت این نوع سرطان ها و یا امراض مشابه سرطانها از حالت خفیف تا حالت شدید و تهدید کننده حیات متفاوت می باشد.

کمخونی هیموالیتیک (کمخونی تخریب حجرات سرخ خون): این نوع کمخونی زمانی به میان می آید که سرعت تخریب حجرات خون نسبت به تولید حجرات خون در مخ عظم بیشتر باشد. امراض معین خون باعث ازدیاد تخریب حجرات سرخ خون می شوند. شما به کمخونی هیمولایتیک در طول حیات خود مواجه شده می توانید.

کمخونی مدیترانه یی یا (کمخونی هلالی): این نوع کمخونی ارثی و بعضا حالت خیلی جدی یک کم خونی هیمولایتیک است . و در نتیجه یک هیموگلوبین نقیصه دارباعث تبدیل حجرات سرخ خون به شکل هلال می شوند. این حجرات غیر منظم قبل از بلوغ از بین می روند، و در نتیجه باعث فقدان مزمن حجرات سرخ خون می شود.
سایر کمخونی ها: انواع متعدد کمخونی های دیگر نیز موجود است که از آن جمله تلسیمیا و کمخونی از باعث مرض ملاریا نام گرفته می توانیم.

فکتورهای ذیل شما را به ازدیاد خطر برای به وجود آمدن به کمخونی مواجه می کنند:
• کاهش ویتامینها در غذا: صرف کردن غذاهای که دارای مقادیر کم آهن، ویتامین بی 12 و فولیک اسید باشد خطر به میان آمدن کمخونی را در وجود شما زیاد می کند.

• امراض معایی: داشتن امراض معایی که باعث کاهش جذب مواد غذایی در امعای کوچک شما میشود (مانند مرض کرون و سیلیاک) شما را به خطر کمخونی مواجه می کند.

• عادت ماهوار: در مجموع، خانمهای که در سن عاد ماوار اند و تا هنوز عادت ماهوار شان قطع نه شده نسبت به مردها در معرض خطر بیشتر کمخونی فقدان آهن قرار دارند. زیرا در جریان عادت ماهوار حجرات سرخ خون ضایع می شود.
• حاملگی: اگر شما حامله باشید و از ویتامینها وفولیک اسید استفاده نه میکنید، شما در معرض خطر بیشتر کمخونی قرار دارید.

• حالات مزمن: اگر شما به سرطان مبتلا باشید، عدم کفایه گرده و یا کدام مرض مزمن دیگری داشته باشید، ممکن است شما به کمخونی ناشی از امراض مزمن مبتلا شوید. این حالات باعث کاهش حجرات سرخ خون می شوند.
ضياع خون به شكل أهسته و مزمن از يك زخم و يا قسمت دیگر از بدن شما باعث کاهش زخایر آهن وجود شما می شود که در نتیجه آن کمخونی فقدان آهن بمیان می آید

• تاریخچه فامیلی: اگر فامیل شما به یک کمخونی ارثی مانند کمخونی هلالی مبتلا باشد، شما هم درمعرض خطر به این نوع کمخونی قرار دارید.

• سایر فکتورهای خطر: تاریخچه انتانات معین، امراض خون و مشکلات اوتوایمیون، استفاده از الکهول، مواجه شدن به مواد کیمیاوی زهری، و استفاده از بعضی ادویه جات باعث صدمه درتولید حجرات سرخ خون می شود که در نتیجه باعث کمخونی می شود.

• عمر: افراد که در سنین بالاتر از 65 سالگی قرار دارند در معرض خطر بیشتر کمخونی مبتلا اند.

اختلاطات کمخونیها:
اگر کمخونی ها تداوی نه شوند باعث مشکلات متعدد صحی می شوند مانند:

• کسالت و خستگی شدید: زمانیکه کمخونی شدیدتر باشد، شما خسته و کسل خواهید بود و توان انجام دادن کارهای روزمره را نخواهید داشت.

• اختلاطات حاملگی: خانمهای حامله که به کمخونی فقدان فولیک اسید مواجه اند بیشتربه اختلاطات ،از قبیل ولادت قبل از وقت مواجه شده میتوانند.

• امراض قلبی: کمخونی باعث ازدیاد ضربانات قلب یا بی نظمی ضربان قلب می شود. زمانیکه شما کم خون هستید قلب شما باید خون بیشتر پمپ کند تا وجود به کاهش اکسیجن مواجه نه شود. این به نوبه خود باعث بزرگ شدن قلب و یا عدم کفایه قلب می شود.

• مرگ: بعضی کمخونی های ارثی، مانند انیمیای هلالی شکل، جدی بوده و باعث اختلاطات تهدید کننده حیات شده میتوانند. ضایع شدن سریع خون باعث کمخونی حاد وشدید می شود و باعث مرگ هم شده می تواند.

وقایه کمخونیها:
غذای غنی از ویتامین را صرف کنید
تعداد زیاد از کمخونی ها وقایه نه می شوند. مگر کمخونی فقدان آهن و کمخونی فقدان ویتامینها توسط گرفتن انواع ویتامینها و غذاهای که در ذیل از آن یاد آوری به عمل آمده وقایه شده میتوند:

• غذاهای غنی از آهن: عبارت اند از گوشت گاو و سایر لحمیات، لوبیا، نخود، سبزیجات و میوه های خشک
• فولیت: که شکل مولد فولیک اسید است در میوه جات و جوسهای میوه، سبزیجات به رنگ تاریک، فاصلیه سبز، لوبیا ، ممپلی و غله جات وحبوبات مانند نان گندمی پسته و برنج.

• ویتامین بی 12: غذاهای که حاوی ویتامین بی 12 است عبارت اند از گوشت، لبنیات، و تولیدات سبوسدار.

• ویتامین سی: غذاهای غنی از ویتامین سی عبارت اند از میوه های ستروس و جوسها، مرچها، گلپی سبز، رومی، تربوزها و توت زمینی. این اقلام کمک می کنند تا جذب آهن را بیشتر کند.

يك مولتي ويتامين را ىر نظر بگیرید
اگر شما در غذای تان به مقدار کافی ویتامین ها را صرف می کنید، از داکتر تان بپرسید که آیا گرفتن ادویه مولتی ویتامین برای شما درست خواهد بود؟

مشورهای جنیتیک را در نظر بگیرید
اگر شما تاریخچه فامیلی کمخونی ارثی داشته باشید، مانند کمخونی هلالی شکل(سیکل سیل) و یا تلاسیمیا، با داکتر تان صحبت کنید و اگر ممکن باشد با یک متخصص امراض جنیتیک در مورد خطر این کمخونیها به شما و خطراتیکه از شما به اولادهای تان انتقال می شود مشوره کنید

ملاریا را وقایه کنید:
کمخونی منحیث یکی از اختلاطات ملاریا هم تظاهر کرده می تواند. اگر شما به یک ساحه که در آن واقعات ملاریا شیوع دارد سفر میکنید، قبل از سفر کردن با داکتر تان مشوره کنید و با آنها در مورد استفاده از ادویه وقایوی ملاریا صحبت کنید. در ساحاتیکه شیوع واقعات ملاریا بیشتر است وقایه مشتمل است به کم مواجه شدن به پشه ملاریا، طور مثال با استفاده کردن از جالی های تخت خواب، که حاوی ادویه ضد حشره می باشد.

تشخیص:
جهت تشخیص کمخونی داکتر تان از شما در مورد ادویه که شما آنرا استفاده میکنید و در مورد تاریخچه فامیلی شما سوال خواهد کرد، و همچنان داکتر یک معاینه فزیکی شما را نیز انجام خواهد داد و بعد از آن معاینات ذیل به شما تجویز خواهد کرد:

• معاینه شمارش مکمل خون: این معاینه که بنام Complete Blood Count( CBC) یاد میشود، به منظور شمارش دقیق تعداد حجرات خون در یک نمونه (سمپل) خون وجود شما توصیه میشود. داکتر شما جهت تعین دقیق سویه کمخونی، هیموگلوبین و هیماتوکریت (غلظت حجرات سرخ در خون)خون شما را در آن خواهد دید.
هیماتوکریت یک انسان کاهل نورمال بین 40 تا 52 فیصد برای مردها و 35 تا 47 فیصد برای خانمها می باشد. هیموگلوبین یک انسان کاهل و نورمال بین 14 الی 18 گرام بر دیسی لیتر برا ی مردها و 12 الی 16 گرام بر دیسی لیتر در خانمها می باشد.

• تست تعین حجم و شکل حجرات سرخ خون: بعضی از حجرات سرخ خون هم برای تعین اندازه غیر معمولی حجم، شکل و رنگ آن معاینه می شوند.

• برعلاوه این، معاینات دیگر خون هم برای این منظور موجود است که داکتر تان آنرا به اساس ضرورت به شما تجویز خواهد کرد.

اگر کمخونی شما تشخیص شد، داکتر شما برای شمامعاینات بعدی هم خواهد داد تاعلت کمخونی در آن دریافت شود. مانند، کمخونی فقدان آهن در نتیجه خونریزی های مزمن از زخمها، پولیپهای سلیم امعای غلیظه، سرطان های امعای غلیظه، تومورها و مشکلات کلیوی (مشکلات گرده) از عوامل کمخونی ها بوده میتوانند.
ندرتا، جهت تشخیص علت کمخونی به معاینه مخ عظم نیز ضرورت می شود.

تداوی
تداوی کمخونی متکی است به سبب کمخونی

• کمخونی فقدان آهن: تداوی این نوع کمخونی مشتمل است بر گرفتن ادویه حاوی آهن و تغیر آوردن در رژیم غذایی.
اگر علت کمخونی فقدان آهن ضیاع خون باشد( به استثنای خونریزی ماهوار) منبع خونریزی باید متوقف شود و ممکن است به این منظور به جراحی هم ضرورت شود.

• کمخونی ناشی از فقدان ویتامینها: تداوی کمخونی فقدان فولیک اسید و ویتامین بی 12 مشتمل است بر استفاده ازغذاهای ویتامین دار و ازدیاد این غذا در رژیم غذایی تان.

اگر سیستم هضمی شما در جذب ویتامین بی 12 مشکل داشته باشد، شما به گرفتن ویتامین بی 12 از طریق زرقی ضرورت دارید. در اوایل شما به زرقیات یک روز درمیان ویتامین بی 12 ضرورت دارید، نهایتا شما به تطبیق زرق ماهوار(ماهانه یک زرق) ویتامین بی12 تا آخر عمر ضرورت میداشته باشید

• کمخونی امراض مزمن: برای این نوع کمخونی کدام تداوی خاص وجود نه دارد. داکتران بیشتر بر تداوی مرض که عامل این نوع کمخونی شده تمرکز میکنند. اگر اعراض شدید شود، اهدای خون و یا ادویه زرقی بنام اریتروپویتین (یک هورمون است که توسط گرده ها تولید می شود) جهت تنبه تولید حجرات سرخ خون کمک کننده است.

• کمخونی اپلاستیک: تداوی این نوع کمخونی مشتمل است بر اهدای خون تا سویه حجرات سرخ خون را در وجود مریض بیشتر کند. اگر مشکل درمخ عظم شما باشد و نه میتواند که حجرات سالم خون را تولید کند شما به تعویض مخ عظم ضرورت دارید.

• کمخونی ناشی از امراض مخ عظم: تداوی این نوع کمخونی ها توصیه ادویه جات، کیموتراپی(تداوی با مواد کیمیاوی)، و یا هم تعویض مخ عظم است.

• کمخونی هیمولایتیک( کمخونی تخریب حجرات سرخ خون): تداوی کمخونی هیمولایتیک جلوگیری از ادویه مولد این نوع کمخونی، تداوی انتانات، و گرفتن ادویجاتیکه سیستم معافیتی شما(که احتمالا باعث تخریب حجرات سرخ خون میگردد) را ضعیف میکند است.

به اساس شدت کمخونی شما ، یک اهدای خون یا پلازما( قسمت مایع خون) ممکن به شما ضرورت باشد. در حالات خاص کشیدن طحال ذریعه جراحی کمک کننده است.

کمخونی هلالی شکل( کمخونی مدیترانه یی): تداوی این نوع کمخونی عبارت از دادن اکسیجن به مریض، دواهای تسکین درد، و مایعات فمی و وریدی است تا درد مریض آرام شود و از اختلاطات مرض جلوگیری شود. داکتران اهدای خون، محتویات فولیک اسید و انتی بیوتیک را نیز تجویزمیکنند.

در بعضی حالات تعویض مخ عظم یک تداوی موثر است. یک دوای ضد سرطان بنام هایدروکسی یوریا نیز جهت تداوی کمخونی هلالی شکل استفاده میشود.

• تلاسیمیا: این کمخونی با اهدای خون، محتویات فولیک اسید، ادویه جات، کشیدن طحال ذریعه عملیات جراحی و یا تعویض مخ عظم تداوی می شود

آماده گی برای ملاقات با داکتر
در صورتیکه شما از کسالت و ضعیفی دوامدار شاکی باشید و سایر اعراض و علایم که باعث تشویش شما شده باشد رنج می برید با داکتر تان وعده ملاقات را بگیرید. داکتر تان شما را به یک داکتر متخصص امراض خون، متخصص امراض قلب (کاردیولوجست) و یا هم متخصص امراض هضمی(گستروانتیرولوجست) و متخصص امراض کلیوی (نفرولوجست) راجع خواهد کرد.
در زیر رهنمایی های است تا با استفاده از آن شما بتوانید خود را برای ملاقات با داکتر تان آماده کنید:

قبل از ملاقات لست ذیل را تهیه کنید:
• شما کدام مشکلات صحی دارید و از چه مدت زمانی از این تکالیف و مشکلات صحی رنج میبرید؟
• معلومات کلیدی شخصی، به شمول سترسهای عمده، وسایل نصب شده طبی در وجود تان، مواجه شدن با مواد زهری و کیمیاوی، و تغیرات در زندگی درگذشته نزدیک.
• تمام ادویه جات، ویتامینها و محتویات ضمیموی که شما آن را استفاده میکنید، به شمول مقدار آن
• سوالاتیکه شما باید آنرا از داکتر تان بگرسید
سوالات اساسی که شما آنرا از داکتر تان بپرسید قرار ذیل اند:
• سبب عمده اعراض و شکایات صحی شما چیست؟
• آیا اسباب احتمالی دیگر هم وجود دارد:
• آیا من برای کدام معاینه لابراتواری ضرورت دارم؟
• آیا کمخونی من موقتی است یا دایمی؟
• کدام نوع تداوی ها موجود است و کدام آن را شما به من تجویز می کنید؟
• عوارض جانبی ادویه توصیه شده کدام ها اند؟
• من امراض دیگراز قبیل(هر مرض یا مشکل صحی که دارید یاد آور شوید) نیز دارم. چگونه میتوانم آنها را نیز کنترول کنم؟
• آیا من به استفاده از غذاهای خاص و یا پرهیز ضرورت دارم؟
• اگر به غذاهای خاص ضرورت دارم چگونه و به کدام مقادیر آنرا صرف کنم؟
• آیا کدام بروشور معلوماتی دارید که من آنرا منحیث رهنما با خود بگیرم؟ کدام ویبسایت را برایم توصیه میکنید تا از آن در مورد مرض خود معلومات بیشترحاصل کنم؟
از داکتر تان چه را باید توقع داست؟
داکتر تان از شما احتمالا سوالات ذیل خواهد پرسید:
• چه زمانی این شکایات و تکالیف آغاز گردید؟
• آیا شکایات شما به شکل مقطعی است یا به شکل مسلسل و دوامدار؟
• شدت شکایات شما به کدام اندازه است؟
• شکایات شما با چه کمتر می شود؟
• شکایات شما با چه زیاد می شود؟
• آیا شما از گوشت استفاده میکنید؟ یا تنها از سبزیجات استفاده میکنید؟
• روزانه چه مقدار سبزیجات استفاده میکنید؟
• آیا از الکهول استفاده میکنید؟
• آیا سگرت دود میکنید؟
• آیا در گذشته نزدیک خون تان را بیشتر از یکبار اهدا کرده اید؟
پایان

ماخذ: مایو کلینیک

څرګندونه مو لاندې وليکئ

ستاسو برېښناليک خوندي دی.


*