وروستي

حکم مسابقات پیامکی

مسابقه پیامکی

سوال:

سلام: می خواستم حکم مسابقات پیامکی که امروزه در رسانه ها برگزار می شود را بدانم منظور من مسابقاتی هستند که بعد از عضو شدن در آنها با ارسال پیامک مقدار بیشتری از حد معمول هزینه ارسال  پیامک، از اعتبارم کسر می شود و در نهایت افراد معدودی به قید قرعه برنده خواهند شد.

جواب:

با تشکر از شما بابت انتخاب تابش برای پاسخگویی به سوال تان، در جواب خدمت شما عرض می کنیم:

حکم مسابقات پیامکی که در رسانه ها برگزار می شود با توجه به نوع و شروط آنها فرق می کند، مسابقه ای که شما در سوال بیان نمودید در میزان شرع حرام است، علت آن را با توضیحی مختصر بیان خواهیم کرد.

بیشترین چیزی که در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد این است که احتیاط کنیم به محدوده ی قمار وارد نشویم چرا که خداوند در آیه ۹۰ سوره مائده آن را همراه با شراب، بت ها، و تیر های بخت آزمایی قرار داده و اين مجموعه را پلید و از عمل شیطان دانسته است.

قمار و یا به تعبیر قرآنی (المَیسِر) تعریف مشخصی دارد: به هر نوع بازی، مسابقه و یا شرط بندی بر سرپول( یا هر چیزی که ارزش اقتصادی دارد) اطلاق می شود، در این قرار داد نتیجه نامشخص است و برنده و بازنده به هیچ وجه مشخص نیستند، هر کسی برنده شد از سهم همه افراد شرکت کننده با درصدی مشخص یا به صورت کامل بر می دارد و بازنده که امید دریافت چندین برابر را داشته است، آنچه به اشتراک گذاشته را هم از دست می دهد.

مثال: چهار  نفر بر سر تعداد گل زدن یک تیم فوتبال قرار می گذارند با این توصیف که هر کدامشان نفری ۱۰۰ هزار تومان  می گذارند اگر تیم مشخص شده یک گل زد کل مبلغ که ۴۰۰ هزار تومان باشد به شخصی که پیش بینی یک گل را کرده بود داده می شود و اگر دو گل زد همه مبالغ به کسی که پیش بینی دو گل را کرده بود داده می شود … این قمار است.

این نوع مسابقه پیامکی که در سوال مطرح نمودید حرام است زیرا تمام ویژگی های قمار را در خود دارد که عبارتند از:

۱-چیزی که ارزش اقتصادی دارد از همه شرکت کنندگان گرفته می شود و جوایزی که در نهایت داده می شود از همین طریق تهیه می گردد.یعنی همان اعتباری که از سیم کارت کاسته می شود.

۲-در آن به هیچ وجه نتیجه مشخص نیست. در حالی که در شرع اسلام حداقل چیزی که در هزینه کردن باید مورد توجه قرار گیرد این است همه چیز واضح و روشن باشد مگر در مواردی که دین استثناء کرده و انجام این نوع مسابقه در قواعد شرعی جایی استثناء نشده ، بیع مجهول هم ( خرید و فروش کالا یا هر چیز نامشخص) به این علت حرام است که فروشنده یا خریدار دقیقا نمی دانند برای چه چیزی پول می دهند یا می ستانند . روشنگری در معاملات و قرار دادها  در دین اسلام بسیار مورد توجه است چنان که  رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرمایند: (فَإِنْ صَدَقَا وَ بَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا وَ إِنْ كَتَمَا وَ كَذَبَا مُحِقَ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَا)) :هر گاه دو نفر در معامله صادقانه رفتار کنند و همه چیز ها را آشکار گردانند  در معامله آنها برکت حاصل می شود و اگر دروغ بگویند و پنهان کاری کنند برکت از معامله آنها برداشته خواهد شد).

۳- برنده از سهم همه شرکت کنندگان بر می دارد و بازندگان ضرر می کنند، بر چه اساسی برخی افراد اموال خود را از دست می دهند و برخی  افراد معدود دیگر همه آنها را به جیب می زنند ؟ بر اساس شانس!! درجایی که  تکیه بر شانس برای کسب درامد رواج می یابد، تکلیف برنامه ریزی برای رشد اقتصادی چه می شود؟ آیا رواست که گوشه ای بنشینیم و  در انتظار ضرر یا نفع بر اساس قرعه یا شانس باشیم و خود را از چرخه فعالیت سالم و رونق بخش اقتصادی منزوی کنیم.

*یک قاعده شرعی وجود دارد که می گوید آنچه زیادش مستی آورد کمش هم حرام است ، ضرر مالی هم اینگونه است ضرر ضرر است چه کم باشد چه زیاد، و این برای شرع حائز اهمیت است.

*و این را هم باید مورد توجه قرار داد که اگر قطره قطره از اعتبار این همه افراد کم گردد در نهایت دریایی می شود که سودش فقط به افراد خاصی منحصر می گردد.

مثال: اگر هزینه  هر پیامک معمولی که مخابرات از اعتبار سیم کارت کم می کند ۱۰ تومان باشد و شخص برای  شرکت در مسابقه برای هر پیامکی۶۰ تومان اضافه بدهد در جمع کل هزینه ی اضافه ی پیامک ها به مبلغ بزرگی می رسیم. برای درک بهتر مطلب کافی است  تعداد پیامک های ارسالی توسط افراد را در هزینه ی اضافی ضرب کنیم که با مبلغ زیادی رو برو خواهیم شد. تصور کنید یک میلیون پیامک ارسال شده است که اگر مبلغ اضافی ۶۰ تومان باشد مجموع هزینه ی اضافی ۶۰ میلیون تومان می شود.

آیا همه این مبلغ هنگفت بدست برنده می رسد؟ برنده ای که از بدست آوردن جایزه بسیار شادمان است چون با خود می گوید با دادن هزینه ای ناچیز یک لباس شویی یا یک سکه برنده شده ام. آیا با خود نمی گوید این چیزی که برنده شده است از کجا آمده و از جیب چه کسی و به چه دلیلی برداشته شده؟ آیا با خود نمی گوید باقی پول ها و هزینه ها که خدا می داند به چه اندازه است و چندین برابر جایزه هایی که داده می شود است،  کجا می رود؟ معمولا سود مالی این مسابقات به برگزار کنندگان و برندگان می رسد.

و این  مصداق آیه ۱۸۸ سوره بقره است که خداوند می فرماید:( وَلاَ تَأْكُلُواْ أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ) (و اموالتان را در بین یکدیگر به باطل مخورید….)

*شاید در حاشیه یک سوال پیش بیاید: و آن اینکه اگرکسانی که در مسابقه شرکت می کنند خودشان شرایط را بدانند و راضی باشند که مقداری از اعتبار سیم کارتشان به امید بدست آوردن چندین برابر کسر گردد، در اینجا حکم چیست؟

جواب: رضایت طرفین تنها شرط صحت معامله، مسابقه یا هر کار دیگری نیست و شروط دیگری هم وجود دارد. شاید مرد و زن زناکار، فرد ربا گیرنده و ربا دهنده و افراد حاضر در مجلس قمار همگی شان از شرکت در موارد مذکور راضی باشند ولی این شرط تنها برای جایز بودن کافی نیست و رضایت افراد باید پس از اثبات شرعی بودن فعل باشد.

در پایان خدمت شما و همه ی مومنان توصیه می کنیم در اینگونه مسابقات شرکت نکنید حتی اگر موضوع مسابقات، اطلاعات و سوالات دینی باشد.

آنچه گفته شد بر اساس مذاهب اهل سنت می باشد و مراجع تقلید شیعه نیز دیدگاه مشابهی دارند که در ذیل نظر برخی از آنان می آید:

آیت الله خامنه ای: اگر هزینه ای افزون تر از هزینه های معمولی پیامک از افراد کم نشود و جایزه بر اساس جمع آوری پولهای کسر شده نباشد اشکالی ندارد.اگر علاوه بر هزینه معمول پیامک، پولی بابت شرکت در مسابقه از افراد کسر شود و از پولهایی که از افراد کسر شده جایزه تهیه کنند، حرام است.

آیت الله مکارم شیرازی: این كار در واقع نوعی بخت آزمایی جدید است كه آن را به شكل ارسال پیامك درآورده‌اند، شركت در آن جایز نیست و هدیه ای كه می دهند شبیه هدیه ای است كه در بخت آزمایی یا قمار و مانند آن می دهند؛ متاسفانه هر روز یك راه جدیدی برای جذب اموال مردم تولید می كنند و مردم را به كارهایی كه مشروع نیست می كشانند.

څرګندونه مو لاندې وليکئ

ستاسو برېښناليک خوندي دی.


*